ศูนย์ศึกษาพัฒนาโบราณคดีชุมชน

๓๗๓/๖๑ ซอยวัฒนา ถนนพรานนก

แขวงบ้านช่างหล่อ เขตบางกอกน้อย กทม. ๑๐๗๐๐

พิมพ์เผยแพร่เมื่อวันที่ ๒๐ ธันวาคม  ๒๕๕๓

ที่ระลึกในโอกาสทำบุญครบรอบ “ทศวรรษแรก” ของงานโบราณคดีชุมชน พุทธศักราช ๒๕๔๒-๒๕๕๓

ศาสตราจารย์สายันต์  ไพรชาญจิตร์

ขอขอบพระคุณ

พระอธิการบุญศรี  สุขวัฒโน   พระครูวิริยะโสภิต (ส่วน สุมังคโล)

ครอบครัวดาบตำรวจมนัส-คุณสุนัน  ติคำ แม่อุ๊ยชื่น ธิเสนา

พี่น้องบ้านสวกพัฒนา บ้านบ่อสวก บ้านนาซาว บ้านก้อด บ้านดอนคีรี บ้านสะไมย์  บ้านป่าคา บ้านถืมตอง บ้านนวราษฎร์  บ้านบัว(พะเยา) บ้านทุ่งม่าน(เวียงกาหลง) ชุมชนวัดพระปรางค์เชิงกลัด(สิงห์บุรี)  บ้านโป่ง (ป่าแดด-แม่สรวย-เชียงราย)

นายแพทย์บุญยงค์  วงศ์รักมิตร  นายแพทย์คณิต  ตันติศิริวิทย์

มูลนิธิพระครูพุทธมนต์โชติคุณ

ศูนย์ประสานงานประชาคมจังหวัดน่าน  โรงพยาบาลน่าน

ภาควิชาการพัฒนาชุมชน  คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์

สถาบันไทยคดีศึกษา  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

Ford Motor Company Conservation & Environmental Grants

กรมศิลปากร  กรมส่งเสริมวัฒนธรรม  กระทรวงวัฒนธรรม

สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.)

คณะโบราณคดี  มหาวิทยาลัยศิลปากร  สถาบันวิจัยและพัฒนา (มศก.)

บริษัท กรุงเทพประกันภัย จำกัด (มหาชน)  บริษัท บ้านปู จำกัด (มหาชน)

นักศึกษาคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

นักศึกษาคณะโบราณคดี  มหาวิทยาลัยศิลปากร

คำปรารภ

ฅนในแวดวงโบราณคดี  มักตำหนิว่าข้าพเจ้าเป็นฅนไม่ค่อยอดทน ทำอะไรไม่นาน อยู่ที่ไหนไม่นาน ก็จริงของเขาในบางเรื่อง บางสถานที่ บางสถานการณ์เท่านั้น ไม่ใช่ทุกเรื่อง  ทุกสถานที่  ทุกสถานการณ์

เพราะมีเรื่องหนึ่งที่ข้าพเจ้าทำแล้วยังไม่เคยทิ้ง ไม่เคยหนี นั่นคืองาน “โบราณคดีชุมชน” ที่ยังทำติดต่อกันมาได้ถึงสิบปีแล้ว ทั้งๆที่เป็นงานวิจัยและพัฒนาชุมชนเชิงอาสา ไม่มีอำนาจทางการบริหาร ไม่มีเงินค่าตอบแทน ไม่มีกำไรที่เป็นเงิน ไม่มีลูกน้อง ไม่มีเจ้านายสั่งการให้รำคาญใจ มีแต่ผู้ร่วมงานที่ไปหาเอาข้างหน้า แม้จะยาก แม้จะลำบาก ก็ยังอยากทำ ไม่เคยเบื่อ

ข้าพเจ้าขอเรียนว่าที่ทำ “โบราณคดีชุมชน” มาได้นานอย่างนี้ก็เพราะว่า “ทำแล้วมีความสุข” และรู้สึกว่า “มีความสุขที่ได้ทำอีก” แม้ว่าวันนี้ความสำเร็จยังมีไม่มาก แต่ก็พอมีให้เห็น พอมีให้สัมผัสบ้าง โดยเฉพาะที่จังหวัดน่าน

ข้าพเจ้ามีความสุขที่ยิ่งทำแล้วมีฅนเข้ามาร่วมทำด้วยเพิ่มขึ้น มีฅนสนใจ มีฅนให้การสนับสนุน มีฅนทำงานในแนวทางเช่นนี้มากขึ้นเรื่อยๆ เชื่อว่าที่มาทำกันมากขึ้นก็คงเพราะทำแล้วมีความสุข ไม่เช่นนั้นคงไม่มีใครทำ ขอขอบพระคุณผู้ร่วมอุดมการณ์ทุกท่านมา ณ โอกาสนี้

ข้าพเจ้าคิดจะทำอะไรๆอีกมากมาย ฝันไว้มาก แต่วันนี้ทำใจล่วงหน้าไว้แล้วว่าคงทำไม่ได้หมด เพราะตั้งแต่ตัดสินใจทำ “โบราณคดีชุมชน” และมีความสุขเช่นนี้แล้ว คงไม่ไปทำอย่างอื่นอีก รู้ดีว่าแค่จะทำ“โบราณคดีชุมชน” ให้ได้ดีเพียงอย่างเดียว เวลาที่เหลืออยู่ในช่วงชีวิตนี้ก็ไม่พอเสียแล้ว

หนังสือที่ระลึกเล่มนี้เป็นการประมวลเหตุการณ์ แนวคิด และปรากฏการณ์สำคัญๆที่เกิดขึ้นในการทำงานโบราณคดีชุมชนในรอบสิบปีที่ผ่านมา ที่จริงมีเรื่องราวมากมายที่ควรพิมพ์เผยแพร่ในหนังสือเล่มนี้ แต่เห็นว่าหนังสือจะหนามากไป ฅนส่วนมากไม่กล้าอ่าน จึงคัดเอาบทความที่สามารถปรับปรุงให้ทันสมัยได้ทันงานทำบุญมาพิมพ์รวมเล่มไว้กันสูญ มี ๕ เรื่อง ประกอบด้วย

(๑) พระมหากรุณาธิคุณสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ที่มีต่องานโบราณคดีชุมชนที่จังหวัดน่าน

(๒) พระมหากรุณาธิคุณสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีที่มีต่องานโบราณคดีชุมชนที่จังหวัดน่าน

(๓) สิบปีแรกของโบราณคดีชุมชนปฏิบัติการโน้มรัฐให้ยอมรับสิทธิของชุมชนในการจัดการอดีต

(๔) อริยสัจจ์วัฒนธรรม และ

(๕) โบราณคดีวิถีใหม่

ซึ่งมีทั้งเรื่องเก่าที่ปรับปรุงใหม่ และเรื่องที่เพิ่งเขียนขึ้นใหม่ไม่นาน เชื่อว่าจะเป็นประโยชน์แก่ผู้สนใจใคร่รู้และลองทำ ส่วนบทความอื่นๆที่ยังปรับปรุงไม่เสร็จจะจัดพิมพ์ในโอกาสต่อไป

ข้าพเจ้าขออุทิศคุณงามความดีและความสำเร็จทั้งหมดของ “โบราณคดีชุมชน” และกุศลทานที่เกิดจากการทำบุญครั้งนี้ถวายเป็นพระราชกุศลแด่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระผู้สร้าง “แนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง” ที่ข้าพเจ้าอัญเชิญมาเป็นแนวคิดนำในการทำงานโบราณคดีชุมชนตั้งแต่เริ่มต้นจนถึงวันนี้  ขอจงทรงพระเจริญยิ่งยืนนาน.

สายันต์  ไพรชาญจิตร์

๒๐  ธันวาคม  ๒๕๕๓