เฮือน (เรือน) บ้านสวกแสนชื่น : เป็น 'พิพิธภัณฑ์' โดยตัวของมันเอง สร้างขึ้น ตามคำบอกเล่าของผู้สูงอายุชาวบ้านบ่อสวกดั้งเดิม บนเรือนจัดแสดงข้าวของเครื่องใช้ในชีวิตประจำวันของชาวบ้านที่ 'อุ๊ยชื่น' คุณแม่ของคุณสุนัน ติคำ(ภรรยาจ่ามนัส) สะสมไว้เองและเป็นผู้ดูแล อุ๊ยชื่นได้เข้ามาร่วมในกระบวนการโบราณคดีชุมชน ตั้งแต่การขุดค้นระยะแรกๆ เกิดความสนใจและเริ่มศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับแหล่งเตาเมืองน่าน พระเจ้าไม้เมืองน่าน จนมีความรู้เรื่องเตาโบราณ และเครื่องถ้วยชามค่อนข้างดี....
ในการทำวิจัยที่จ.น่าน ยังได้พบ พระพุทธรูปไม้ อยู่ตามวัดต่างๆ จึงได้ลองจัดทำทะเบียน ทำการอนุรักษ์เบื้องต้นไว้บางส่วน และโดยการริเริ่มของ พระอธิการบุญศรี สุขวัฒโน เจ้าอาวาสวัดนาซาว ชุมชนวัดนาซาวจึงช่วยกันสร้าง พิพิธภัณฑ์วัดบ้านนาซาวสามัคคี ขึ้น
กลายเป็น พิพิธภัณฑ์ชุมชนท้องถิ่น ของบ้านนาซาว จัดแสดงพระเจ้าไม้ และ ข้าวของเครื่องใช้ในชีวิตประจำวันของชาวบ้าน โดยชุมชนชาวบ้านนาซาวจัดให้มีวิทยากรอาสาสมัคร ซึ่งส่วนมากเป็นผู้สูงอายุ คอยดูแลและอธิบายนำชม จนกลายเป็นกิจวัตรของผู้สูงอายุ
จังหวัดน่านมีประวัติศาสตร์ความเป็นมายาวนาน มีภูมิประเทศสวยงาม มีทรัพยากรธรรมชาติโดยเฉพาะทรัพยากรด้านโบราณคดีประวัติศาสตร์ อยู่มาก มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมและชาติพันธ์ มีกลุ่มประชาคมน่านที่เข้มแข็ง
แต่ด้วยประชากรที่เพิ่มมากขึ้น มีการขยายพื้นที่ก่อสร้างที่อยู่อาศัยที่ขยายตัวเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว น่าเสียดายว่าทรัพยากรทางโบราณคดีประวัติศาสตร์ ที่ไม่ได้ทำการศึกษาค้นคว้าจัดการจะได้รับผลกระทบและเสื่อมสภาพลงอย่างรวดเร็ว
นอกจากทรัพยากรโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์ ที่นำมาจัดแสดงใน พิพิธภัณฑ์ชุมชนท้องถิ่น : Community Museum ดังกล่าวมาแล้วข้างต้น จังหวัดน่าน ยังมีแหล่งโบราณคดีก่อนประวัติศาสตร์ มีแหล่งผลิตเครื่องมือหินเป็นพื้นที่กว้างใหญ่ ที่น่าสนใจและมีคุณสมบัติทางโบราณคดีกล่าวได้ว่าเป็น ย่านอุตสาหกรรมโบราณสองยุค : 2 period industrial district คือ บริเวณพื้นที่แอ่งกะทะ (basin) ลุ่มน้ำสุมน น้ำซาว และน้ำสวก ทางฟากตะวันออกของแม่น้ำน่าน ในท้องที่อำเภอเมืองน่านอยู่บนเขาที่เรียกว่า ดอยภูซาง
ซึ่งได้เคยมีการสำรวจพบหลักฐานการผลิตเครื่องมือหิน สมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่มีอายุในห้วงเวลาประมาณ ๔,๐๐๐ - ๘,๐๐๐ ปีมาแล้วเป็นพื้นที่ต่อเนื่องมากกว่า ๑๐ ตารางกิโลเมตร หรือประมาณไม่นอ้ยกว่า ๖,๐๐๐ ไร่ ตั้งแต่บริเวณดอยภูซาง ท้องที่ตำบลนาซาว ดอยปู่แก้ว เขาชมพู ท้องที่ตำบลนาซาวติดต่อกับตำบลดู่ใต้ และเขาหินแก้ว ท้องที่ตำบลดู่ใต้ อำเภอเมืองน่าน .
